Cuma günü iki sipariş aynı anda onay bekliyor. İkisinin de teslim tarihi yakın. Satış ekibi yüksek tutarlı siparişi öne almak istiyor. Üretim planlamacısının önündeki tablo ise daha basit: Her iki sipariş de aynı makineden geçmek zorunda ve makinede bu hafta yalnızca sekiz saat boşluk var.
Bu durumda yönetimin bakacağı rakam değişir. Siparişin toplam katkısı kadar, kısıtlı makine saatini nasıl kullandığı da önemlidir.
Siparişin katkısını, kullandığı süreyle birlikte görün
Varsayımsal bir örnek düşünelim. Siparişin satış tutarından, sipariş alınırsa ortaya çıkacak malzeme, özel ambalaj ve diğer ek giderleri çıkaralım. Kalan tutarı, kapasitesi sınırlı makinede gereken süreye bölelim.
| Sipariş | Ek giderler sonrası katkı | Kısıtlı makinede gereken süre | Makine saati başına katkı |
|---|---|---|---|
| A | 48.000 TL | 8 saat | 6.000 TL |
| B | 36.000 TL | 4 saat | 9.000 TL |
A siparişi tek başına daha yüksek toplam katkı sağlıyor. B siparişi ise makine saati başına daha fazla katkı bırakıyor ve dört saati boş bırakıyor. O dört saatte ne yapılabileceğini bilmeden sipariş sırasına karar vermeyin.
Örneğin kalan dört saate, 20.000 TL katkı sağlayacak ve teslimatı mümkün bir üçüncü sipariş sığıyorsa, B ile üçüncü sipariş birlikte 56.000 TL katkı sağlar. Kalan süreyi kullanacak başka bir iş yoksa, yalnızca saat başına katkıya bakıp A’yı geri plana almak bu örnekte toplam katkıyı düşürür.
Hesaba, planın gerçekten uygulanıp uygulanamayacağını ekleyin
Dört saatlik boşluk kâğıt üzerinde görünebilir. Ürün değişiminde makinenin ayarlanması veya temizlenmesi gerekiyorsa, bu süreyi de hesaba katın. Hammadde hazır mı? Kalite kontrolü ve sevkiyat teslim tarihine yetişebiliyor mu? Daha önce müşteriye verilmiş bir söz var mı?
Bazen yönetim, saat başına katkısı düşük bir siparişi mevcut taahhüdü korumak için öne alır. Bu kararın da gerekçesi açık olmalı. Böylece ekip, siparişin hangi nedenle öne geçtiğini bilir ve aynı istisnayı her acil talebe uygulamaz.
Bir sonraki planlama toplantısına iki üretim sırası getirin
Önce bu hafta kapasiteyi gerçekten sınırlayan iş adımını belirleyin. Sonra satış, üretim ve finans ekiplerinden iki uygulanabilir sipariş sırası isteyin. Her sıra için toplam katkıyı, boş kalan makine süresini ve etkilenecek teslimatları yan yana görün.
Toplantıdan çıkarken kararınız açık olsun: Hangi sipariş öne alındı, hangi teslim tarihi müşteriye verilecek ve plan değişirse bunu kim bildirecek?
Dolu bir üretim takvimi iş yükünü gösterir. İyi bir üretim planı, o saatleri neden bu siparişlere ayırdığınızı açıklar.
— Figen Beyazağaç Gül
Uzman Denetmen | İç Denetim ve Uyum Sistemleri